امارت‌هاى جدايىطلب - درگيرىهاى بسيار داشت بويژه براى دفع قرامطه در كوفه و عراق ، اموال فراوانى صرف كرد . با اين حال ، كار قرمطيان بالا گرفت . از دورهء او ، خلافت عبّاسى مجدّداً دچار ضعف و ناتوانى شد ، با اين تفاوت كه اين بار ، عناصر چيره بر دربار ، نه فرماندهان ترك ، بلكه وزيران عرب شيعى و غيرشيعى و نيز زنان حرم بودند . « 1 » 1 - 4 . جعفر بن معتضد ملقّب به « المقتدر باللَّه » ( 295 - 320 ق ) مقتدر در سيزده سالگى به خلافت رسيد و طولانىترين حكومت را در عصر غيبت صغرا داشت ؛ امّا اين مدّت طولانى ، دليل بر اقتدار او نيست ؛ چرا كه او قدرتى در اداره امور نداشت . درباريان ، او را به خوش‌گذرانى سرگرم كرده و خود ، تصميم گيرندهء امور شده بودند . دخالت زنان دربارى در اين دوره ، به اوج رسيد و سپاهيان نيز نافرمانى مىكردند . مقام وزارت ، عرصهء رقابت چند خاندان متنفّذ سياسى از جمله بنى فرات - كه شيعه‌مذهب بودند - گرديد . در انتخاب وزيران و مقامات دربارى ، رشوه دادن و تملّق ، بيشترين تأثير را داشت . انتصاب سيزده نفر به وزارت در دورهء خلافت او ، حاكى از ضعف و ناتوانى سياسى دولت در اين دوره است . « 2 » در همين دوره ، فاطميان اسماعيلىمذهب در شمال افريقا به قدرت رسيدند و تلاش خود را براى دستيابى به قلمرو عبّاسيان در مصر و سپس عراق با حملات دريايى آغاز كردند . « 3 » بيست و پنج سال حكومت مقتدر با شورش سپاهيان و قتل وى پايان يافت . « 4 » دورهء حكومت او معاصر با نيابت حسين بن روح نوبختى ، سومين نايب خاصّ امام دوازدهم بود .

--> ( 1 ) . ر . ك : الكامل فى التاريخ : ج 4 ص 627 و تاريخ الطبرى : ج 10 ص 88 . ( 2 ) . ر . ك : الفخرى : ص 258 و مروج الذهب : ج 4 ص 292 و نسب‌نامهء خلفا و شهرياران ، زامباور : ص 8 . ( 3 ) . ر . ك : صله تاريخ الطبرى : ص 33 . ( 4 ) . نك : صله تاريخ الطبرى : ص 33 ، و مروج الذهب : ج 4 ص 292 و دولت عبّاسيان : ص 193 - 194 .